TAREKS Risk Skoru Nedir? İthalatçıların Bilmesi Gereken Her Şey

Türkiye'ye ithalat yapan her firmanın karşısına çıkan en kritik kavramlardan biri TAREKS risk skorudur. Bu skor, ürününüzün gümrükte fiziksel denetime tabi tutulup tutulmayacağını doğrudan belirler. Yüksek risk skoru = denetim = zaman kaybı = demeraj maliyeti.

TAREKS Risk Skoru Nasıl Hesaplanır?

Ticaret Bakanlığı'nın TAREKS sistemi, her ithalat başvurusunu otomatik bir algoritmayla değerlendirir. Etkili olan temel faktörler:

• GTİP kodu geçmişi: Aynı GTİP kodundan daha önce red kararı varsa risk skoru yükselir.
• Firma geçmişi: Daha önce red veya uyarı almış firma skorunu olumsuz etkiler.
• Menşe ülke: Bazı menşe ülkelerden gelen ürünler yapısal olarak yüksek risk kategorisindedir.
• Beyan edilen değer: Piyasa ortalamasından çok düşük değer beyanları şüphe yaratır.
• Ürün kategorisi: Tıbbi cihaz, oyuncak, elektrikli ekipman öncelikli denetime alınır.

Risk Skoru Kaç Olursa Fiziksel Denetime Gider?

TAREKS sistemi risk skorunu 0-100 arasında hesaplar. Genel kural olarak 60 ve üzeri skorlar fiziksel denetim kuyruğuna alınır. 2026 itibarıyla bazı ürün gruplarında bu eşik 50'ye kadar indirilmiştir.

Risk Skorunu Düşürmenin Yolları

• Her sevkiyatta CE deklarasyonunu güncel harmonize standart versiyonlarıyla hazırlamak
• GTİP kodunu doğru beyan etmek
• Ürün test raporlarını ve teknik dosyaları önceden tamamlamak
• Menşe şahadetnamesini eksiksiz düzenlemek

EGK TAREKS Danışmanlık olarak her sevkiyat öncesinde müşterilerimizin TAREKS başvurularını mühendislik düzeyinde inceliyoruz. Ürün limana gelmeden müdahale etmek, gümrükte beklemekten her zaman çok daha ucuzdur.

Risk Skorunu Yükselten 6 Yaygın Hata

Skorunuzun neden yükseldiğini anlamak, onu düşürmenin ilk adımı. Dosyalarda en sık gördüğümüz altı sebep şunlar:

• Beyan ile belge uyuşmazlığı: Faturadaki ürün tanımı ile uygunluk beyanındaki model adının farklı olması. Sistem bunu tutarsızlık olarak okur.
• Süresi geçmiş test raporu: Standart revize edildiği hâlde eski sürüme göre alınmış rapor sunmak.
• Eksik teknik dosya: Özellikle makine ithalatında risk analizi ve montaj talimatının dosyada bulunmaması.
• Yanlış GTİP tercihi: Vergi avantajı için seçilen kod, ürünü farklı bir denetim tebliğinin kapsamına sokabilir.
• Üretici ile ithalatçı bilgisinin çelişmesi: Uygunluk beyanındaki üretici adresi ile fatura üzerindeki tedarikçinin uyuşmaması.
• Geçmiş red kararlarının kapatılmamış olması: Önceki bir başvuruda giderilmemiş eksiklik, sonraki dosyaları da etkiler.

Fiziksel Denetime Düşerseniz Ne Olur?

Fiziksel denetim bir ceza değil, bir doğrulama adımıdır — ancak takvim ve maliyet açısından sonuçları ağırdır. Ürününüz denetim tamamlanana kadar gümrük sahasında bekler ve bu süre boyunca ardiye ile demuraj ücretleri işlemeye devam eder. Konteyner bazlı sevkiyatlarda birkaç günlük gecikme bile dosya maliyetini gözle görülür şekilde artırır.

Denetimde ürünün etiketi, işaretlemesi, kullanım kılavuzunun Türkçe olup olmadığı ve numunenin beyan edilen teknik özelliklerle örtüşüp örtüşmediği kontrol edilir. Bu aşamada tespit edilen bir eksiklik, dosyanın reddiyle sonuçlanabilir. Red kararı çıkarsa süreç itiraza taşınır; TAREKS red kararına itiraz sürecini ayrı bir yazıda ele aldık.

CE Belgesi Risk Skorunu Düşürür mü?

Doğrudan bir "skor indirimi" sağlamaz, ancak dolaylı etkisi büyüktür. CE işareti ve arkasındaki teknik dosya eksiksizse, başvurunuz belge kontrolü aşamasını sorunsuz geçer ve tutarsızlık kaynaklı puan artışı yaşanmaz. Sorun, CE belgesinin TAREKS'ten muafiyet sağladığının sanılmasından çıkıyor — CE belgesi ile TAREKS arasındaki ilişkiyi bu yüzden ayrıca açıkladık.

Skorunuzu Uzun Vadede Nasıl Yönetirsiniz?

Risk skoru tek bir başvuruya değil, firmanızın başvuru geçmişine bakar. Bu yüzden en etkili yaklaşım dosya bazlı değil, süreç bazlıdır:

1. Aynı ürün grubu için standart bir belge takımı oluşturun ve her sevkiyatta aynı şablonu kullanın.
2. Tedarikçinizden gelen uygunluk beyanını, sevkiyat yola çıkmadan önce kontrol edin — sonradan düzeltmek çok daha pahalı.
3. GTİP kodunu bir kez doğru belirleyip sabitleyin; kod değişikliği sistemde yeni bir geçmiş başlatır.
4. Red veya uyarı aldıysanız, eksikliği bir sonraki başvuruyu beklemeden kapatın.

Sık Sorulan Sorular

Risk skorumu kendim görebilir miyim?

TAREKS skorunuzu bir sayı olarak size göstermez. Skorun etkisini, başvurularınızın belge kontrolüyle mi yoksa fiziksel denetimle mi sonuçlandığına bakarak dolaylı olarak takip edersiniz.

Yeni kurulan bir firmanın skoru yüksek mi olur?

Geçmişi olmayan firmalar için sistem ürün grubu ve menşe ülke gibi diğer faktörlere daha fazla ağırlık verir. İlk başvurularınızı kusursuz bir dosyayla yapmak, sonraki dönemin skorunu belirlediği için özellikle önemlidir.

Skor düşmesi ne kadar sürer?

Tek bir temiz başvuruyla anında düşmez; sistem eğilime bakar. Arka arkaya sorunsuz tamamlanan dosyalar birkaç sevkiyat içinde etkisini göstermeye başlar.

İlgili Hizmetlerimiz

Risk skoru yönetimi için: Makine TSE İthalat İzni | Ağır İş Makinaları | Forklift İthalat İzni