TAREKS Muafiyet Başvurusu: Üretim Girdisi İstisnası Nasıl Alınır?

Türkiye'ye ithalat yapan firmaların büyük çoğunluğu, TAREKS denetim süreçlerinin tüm ürünler için zorunlu olduğunu düşünür. Oysa mevzuat, belirli koşulları sağlayan ithalatlara muafiyet (kapsam dışı) imkânı tanımaktadır. Bu muafiyetlerin en önemlisi ve en az bilineni: Üretim Girdisi İstisnası.

Üretim Girdisi İstisnası Nedir?

Üretim girdisi istisnası; ithal edilen ürünün doğrudan nihai tüketiciye satılmayacağını, Türkiye'deki bir üretim sürecinde girdi olarak kullanılacağını belgeleyen firmaların TAREKS başvurusundan muaf tutulmasını sağlayan istisnai bir uygulamadır. Yasal dayanağı 2026/32 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Tebliği'nin ilgili maddeleridir.

Kimler Bu İstisnadan Yararlanabilir?

Bu istisnadan yararlanabilmek için aşağıdaki koşulların tamamının sağlanması gerekmektedir:

• İthal edilen ürün, Türkiye'de kurulu bir üretim tesisinde ara mamul veya hammadde olarak kullanılmalıdır.
• Ürün, değiştirilmeden nihai tüketiciye ulaşmamalıdır — yani üretim sürecinde fiziksel dönüşüme uğramalıdır.
• Firma, söz konusu üretim faaliyetini kanıtlayan belgelere sahip olmalıdır (üretim izni, kapasite raporu, Sanayi Sicil Belgesi vb.).
• İthal edilecek ürünün GTİP kodu, üretim girdisi olarak kullanımına uygun tanımlamaya sahip olmalıdır.

Başvuru Süreci Nasıl İşler?

1. Ön Değerlendirme: İthal edilecek ürünün üretim girdisi sayılıp sayılmayacağı, ilgili tebliğ hükümleri çerçevesinde teknik olarak değerlendirilir.
2. Belge Hazırlığı: Sanayi Sicil Belgesi, kapasite raporu, üretim akış şeması ve ürünün üretim sürecindeki rolünü açıklayan teknik beyannamenin hazırlanması gerekir.
3. TAREKS Sistemi Üzerinden Muafiyet Beyanı: Başvuru, TAREKS portalında "kapsam dışı" seçeneği işaretlenerek yapılır. Ancak bu seçimin yanlış kullanımı ağır yaptırımlara yol açar — denetimde gerçek durum kontrol edilir.
4. Gümrük Aşaması: Onaylanan muafiyet beyanıyla birlikte ürün, standart TAREKS denetimine tabi tutulmadan gümrükten çekilebilir.

Hangi Ürünler Bu İstisnadan Sıklıkla Yararlanır?

Uygulamada en sık muafiyet başvurusu yapılan ürün grupları şunlardır:

• Elektronik devre kartları ve bileşenler (PCB, entegre devre)
• Endüstriyel rulmanlar ve aktarma organları
• Plastik ham granüller ve kimyasal ara maddeler
• Makine gövdeleri ve döküm parçaları
• Elektrik motoru sarımlarında kullanılan bakır tel

Dikkat: Yanlış Muafiyet Beyanı Ağır Sonuçlar Doğurur

Üretim girdisi istisnasını haksız yere kullanan firmalar; ithal edilen malların gümrükten çekilememesi, idari para cezası ve TAREKS sisteminde kara listeye alınma riskiyle karşı karşıya kalır. Bu nedenle muafiyet başvurusundan önce teknik ve hukuki uygunluğun mutlaka uzman gözüyle değerlendirilmesi gerekir.

EGK TAREKS Danışmanlık olarak üretim girdisi muafiyet başvurularını, gerekli belge setini ve GTİP uygunluğunu başvuru öncesinde analiz ediyor; firmanızın riske girmeden istisnadan yararlanmasını sağlıyoruz.

Muafiyetin Mantığı Nedir?

TAREKS denetiminin amacı, nihai kullanıcıya ulaşacak ürünlerin güvenliğini sağlamaktır. İthal ettiğiniz malzeme piyasaya ayrı bir ürün olarak sunulmayacak, sizin ürettiğiniz başka bir ürünün içine girecekse, denetimin muhatabı artık o girdi değil, sizin nihai ürününüzdür.

Muafiyetin dayandığı taahhüt tam olarak budur: girdiyi üretimde kullanacağınızı ve olduğu gibi satmayacağınızı beyan edersiniz. Bu taahhüde uymamak, muafiyetin iptalinden çok daha ağır sonuçlar doğurabilir.

Kimler Başvurabilir?

• Üretici belgesi olan firmalar. Kapasite raporu veya sanayi sicil belgesi gibi üretim faaliyetini kanıtlayan bir belge aranır.
• Girdiyi kendi tesisinde kullananlar. Fason üretim yaptırıyorsanız durum ayrıca değerlendirilir.
• Beyan ettiği miktarla üretim kapasitesi örtüşenler. Kapasitenizin çok üzerinde bir girdi talebi tutarsızlık olarak okunabilir.

Başvuruda İstenen Belgeler

1. Üretim faaliyetini gösteren belge (kapasite raporu / sanayi sicil belgesi)
2. İthal edilecek girdinin teknik tanımı ve GTİP kodu
3. Girdinin hangi nihai üründe, hangi oranda kullanılacağına dair açıklama
4. Talep edilen miktarın üretim planıyla uyumunu gösteren hesap
5. Girdinin piyasaya arz edilmeyeceğine dair taahhütname

Dördüncü madde başvuruların en sık takıldığı yer. Miktar gerekçesi zayıf kalırsa talep kısmen karşılanabilir veya reddedilebilir.

Muafiyet Sonrası Yükümlülükler

Muafiyet, süreç bittiğinde kapanan bir dosya değil; devam eden bir taahhüttür. İthal edilen girdinin gerçekten üretimde kullanıldığı sonradan denetlenebilir. Bu yüzden:

• Girdi giriş ve sarf kayıtlarını ürün bazında tutun.
• Üretim çıktısı ile kullanılan girdi miktarı arasındaki oranı izleyin.
• Artan girdiyi olduğu gibi satmayın; bu, taahhüdün ihlali anlamına gelir.

Muafiyet talebiniz reddedilirse süreç normal TAREKS başvurusuna döner ve itiraz süreci gündeme gelebilir.

Sık Sorulan Sorular

Muafiyet her ürün grubunda mümkün mü?

Hayır. Uygulama ürün grubuna ve ilgili yılın tebliğine göre değişir; bazı gruplarda üretim girdisi istisnası öngörülmez. Kapsam kontrolü ilk adım olmalı.

Ticaret firmasıyım, başvurabilir miyim?

Üretim faaliyetiniz yoksa bu muafiyet sizin için uygun değil. Ürünü olduğu gibi satacaksanız standart TAREKS süreci işler.

Muafiyet aldığım girdiyi ihraç edebilir miyim?

Girdiyi işleyip ürettiğiniz nihai ürünü ihraç etmek ile girdiyi olduğu gibi yeniden satmak farklı şeyler. İkincisi taahhüde aykırıdır; böyle bir ihtiyaç doğarsa önceden değerlendirilmesi gerekir.

İlgili Hizmetlerimiz

Üretim girdisi muafiyeti için: Üretim Girdisi Muafiyet İzni | Makina Aksam ve Parça | Rulman İthalat İzni